#کاغذشناسی پارت اول
استانداردهای بینالمللی ابعاد کاغذ (سری A, B, C) و کاربردهای آن
چکیده
این مقاله به بررسی سیستمهای اندازهگیری کاغذ بر اساس استاندارد ISO 216 میپردازد. با مطالعه این پژوهش، با ابعاد دقیق سریهای A، B و C، نسبتهای ریاضی حاکم بر آنها و کاربردهای هر سایز در صنایع مختلف آشنا خواهید شد.
۱. مقدمه
استاندارد ISO 216 که توسط سازمان بینالمللی استانداردسازی (ISO) تعیین شده، پایهای علمی برای اندازههای کاغذ در سراسر جهان ارائه میدهد. این سیستم بر سه سری اصلی تمرکز دارد:
-
سری A: برای مصارف عمومی
-
سری B: برای موارد خاص
-
سری C: برای پاکتها
۲. سری A: پرکاربردترین استاندارد جهانی
۲-۱. ویژگیهای ریاضی
تمام اندازههای این سری از نسبت ۱:√۲ (تقریباً ۱:۱.۴۱۴۲) پیروی میکنند. این نسبت خاص باعث میشود:
-
هنگام تا کردن کاغذ به دو قسمت مساوی، نسبت ابعاد حفظ شود
-
بزرگنمایی یا کوچکنمایی اسناد بدون تغییر در نسبتها امکانپذیر گردد
۲-۲. کاغذشناسی جدول کامل ابعاد سری A
| اندازه | ابعاد (mm) | ابعاد (اینچ) | دقت ابعاد | کاربردهای اصلی |
|---|---|---|---|---|
| A0 | 1189×841 | 46.8×33.1 | ±1mm | پوسترهای بزرگ، نقشهها |
| A1 | 841×594 | 33.1×23.4 | ±1mm | نقشههای معماری |
| A2 | 594×420 | 23.4×16.5 | ±0.5mm | نمودارهای علمی |
| A3 | 420×297 | 16.5×11.7 | ±0.5mm | ارائههای دانشگاهی |
| A4 | 297×210 | 11.7×8.3 | ±0.2mm | اسناد اداری، پایاننامهها |
| A5 | 210×148 | 8.3×5.8 | ±0.2mm | کتابچهها، کاتالوگها |
۳. سری B و C: استانداردهای مکمل
۳-۱. سری B
-
اندازههای بین سری A
-
نسبت ابعاد مشابه اما با مقیاس بزرگتر
-
کاربرد اصلی: چاپ کتابهای هنری، پوسترهای تبلیغاتی
مثال:
B4 (250×176mm) بین A4 و A3 قرار میگیرد.
۳-۲. سری C
-
مخصوص پاکتهای نامه
-
طراحی شده برای حمل و نقل اسناد سری A
مثال:
پاکت C4 دقیقاً برای کاغذ A4 بدون تا خوردن طراحی شده است.
۴. مقایسه با استانداردهای آمریکای شمالی
| استاندارد | اندازه معادل | تفاوت با ISO 216 |
|---|---|---|
| Letter | 216×279mm | 6mm کوتاهتر و 19mm پهنتر از A4 |
| Legal | 216×356mm | اندازه غیراستاندارد در سیستم ISO |
۵. کاربردهای صنعتی و علمی
۵-۱. صنعت چاپ
-
A4: استاندارد جهانی برای چاپگرهای اداری
-
A3: چاپ طرحهای مهندسی
-
A0-A2: چاپ نقشههای فنی
۵-۲. طراحی گرافیک
-
استفاده از سری B برای پروژههای خاص
-
اهمیت نسبت 1:√2 در طراحی لوگو
بخش ۷: نکات فنی و محاسباتی در استاندارد ISO 216
۷-۱. محاسبه ابعاد بر اساس فرمول ریاضی
هر اندازه در سری A از فرمول زیر محاسبه میشود:
-
طول = عرض اندازه قبلی
-
عرض = طول اندازه قبلی تقسیم بر ۲
مثال محاسبه A4:
-
A3: 420 × 297 mm
-
A4: 297 × (420/2) = 297 × 210 mm
۷-۲. دقت ابعادی در تولید کاغذ
بر اساس استاندارد ISO، خطای مجاز در ابعاد کاغذ به شرح زیر است:
-
برای اندازههای A0-A3: حداکثر ±۱.۵ میلیمتر
-
برای اندازههای A4-A6: حداکثر ±۱.۰ میلیمتر
-
برای اندازههای کوچکتر از A6: حداکثر ±۰.۵ میلیمتر
۷-۳. وزن کاغذ و محاسبات آن
وزن کاغذ بر اساس گرم بر متر مربع (gsm) محاسبه میشود:
-
کاغذ استاندارد چاپ: ۸۰-۹۰ gsm
-
کاغذ پوستر: ۱۲۰-۱۵۰ gsm
-
کارت ویزیت: ۲۰۰-۳۰۰ gsm
مثال محاسبه وزن یک بند کاغذ A4:
-
ابعاد A4: ۰.۲۹۷m × ۰.۲۱۰m = ۰.۰۶۲۳۷ m²
-
وزن یک برگ ۸۰ gsm: ۰.۰۶۲۳۷ × ۸۰ = ۴.۹۹ گرم
-
وزن یک بند ۵۰۰ برگ: ۴.۹۹ × ۵۰۰ = ۲۴۹۵ گرم (۲.۵ کیلوگرم)
۷-۴. استانداردهای مرتبط
-
ISO 217: استاندارد کاغذهای روزنامه و فرمتهای خام
-
ISO 838: استاندارد سوراخهای پانچ کاغذ
-
DIN 6730: استاندارد طول عمر کاغذ
۷-۵. کاربردهای خاص در صنایع مختلف
-
صنعت داروسازی: از کاغذهای A4 با گرماژ بالا برای برچسبهای دارویی استفاده میشود
-
هنرهای تجسمی: کاغذهای سری B برای طراحیهای حرفهای ترجیح داده میشوند
-
آرشیو اسناد: کاغذهای بدون اسید (acid-free) با اندازه A4 برای نگهداری بلندمدت
۷-۶. نکات کاربردی برای انتخاب کاغذ
-
برای چاپ دو رو، از کاغذ با گرمایش حداقل ۹۰ gsm استفاده کنید
-
در پروژههای حرفهای، حتماً به تلرانس ابعادی توجه داشته باشید
-
برای اسناد مهم، کاغذهای با pH خنثی (۶.۵-۷.۵) انتخاب نمایید
۷-۷. جدول تبدیل اندازهها
| استاندارد | A4 معادل | تفاوت سطح (٪) |
|---|---|---|
| Letter | ۹۶٪ | ۴٪ کوچکتر |
| Legal | ۱۴۵٪ | ۴۵٪ بزرگتر |
| B5 | ۸۸٪ | ۱۲٪ کوچکتر |
۶. نتیجهگیری
استاندارد ISO 216 با پایهای ریاضی، سیستمیکپارچهای برای ابعاد کاغذ ایجاد کرده که در سراسر جهان پذیرفته شده است. شناخت این استاندارد برای:
-
طراحان گرافیک
-
مهندسان
-
ناشران
-
متخصصان چاپ
ضروری میباشد.
منابع علمی:
-
ISO 216:2007 – Writing paper and certain classes of printed matter
-
DIN 476 – German standard for paper sizes